АҚШ-тың кванттық инвестициялары: неліктен мемлекетке нақты ойын ережелері қажет
Кванттық есептеулер АҚШ-тың өнеркәсіптік саясаты үшін бірегей сын-тегеурін болып табылады. Дрондар, аккумуляторлар немесе сирек жер металдарын өңдеу сияқты жетілген салалардан айырмашылығы, мұнда мемлекет дайын өнімді жай ғана сатып ала алмайды немесе нарықты реттей алмайды. Бұл саладағы коммерциялық өнімдер әзірге бірен-саран, басым архитектура анықталмаған, ал жеткізу тізбектері бастапқы кезеңде. Дәл осы себепті, ағымдағы үрдістер көрсетіп отырғандай, биліктің ерте араласуы технологиялық тәуелділіктің алдын алу үшін жай ғана ақталып қоймай, өте қажет болуы мүмкін.
Ұлттық қауіпсіздік және $2 млрд тәуекелде
Кванттық технологиялар ұлттық қауіпсіздік мәселелерімен тікелей байланысты. Масштабталатын кванттық компьютерлер болашақта ашық кілтті криптографияны бұза алады, ал ілеспе әзірлемелер сенсорларда, навигацияда және байланыс жүйелерінде қолданыс табады. Мамыр айында АҚШ Сауда министрлігі CHIPS and Science Act аясында $2,013 млрд бөлу туралы хабарлады. Қаражат екі кванттық фабрикаға және жеті әзірлеуші компанияға жұмсалады.
Негізгі алушылар: IBM асқын өткізгіш пластиналар шығаратын еншілес құрылымға $1 млрд, GlobalFoundries қорғалған фабрикаға $375 млн алады. Тізімге сондай-ақ Atom Computing, D-Wave, Infleqtion, PsiQuantum, Quantinuum, Rigetti және Diraq кірді. Алайда қолдау шарты мемлекеттің әр компаниядағы бақылаусыз азшылық үлесін алуы болды. Дәл осы тармақ Google-дің қатысудан бас тартуына себеп болды — корпорация мұндай талаптар пайдалы кванттық компьютер жасау жолын тежейді деп есептеді.
Мемлекеттік инвестициялардың үш принципі
Бұл жағдайға түсініктеме беретін сарапшылар технологиялық компанияларға тікелей мемлекеттік инвестициялардың үш негізгі принципін тұжырымдады:
- Тек айқын қауіп төнгенде ғана араласу: қолдау ұлттық қауіпсіздікке немесе нарықтың өзі жаба алмайтын елеулі экономикалық осалдыққа қатысты болған жағдайларда ғана көрсетілуі керек.
- Сатып алуға болатын нәрсені қаржыландырмау: мемлекет нарықта бұрыннан бар өнімдерге инвестиция салмауы керек. Кванттық салада бұл тәсіл әзірге қолданылмайды, өйткені қажетті шешімдер әлі өнеркәсіптік масштабта жасалмаған.
- Билік пен бизнес арасындағы қашықтық: салық төлеушілер қолдау көрсетілген компаниялардың өсуінен пайда көруі керек, бірақ акцияларға тікелей иелік ету саяси тәуекелдер тудырады. Оңтайлы құрал варранттар болуы мүмкін — олар компанияны бақылаусыз құнның өсуіне қатысу құқығын береді.
Осыған байланысты президент Трамп федералды жүйелерді посткванттық криптографияға жеделдетілген көшіру туралы жарлыққа қол қойды. Алайда, сарапшылар әділ атап өткендей, биткоин сияқты орталықтандырылмаған желілер үшін мәселе әлдеқайда күрделі — оларды үкіметтің бұйрығымен жаңарту мүмкін емес.
Менің кәсіби пікірім: Кванттық технологияларға мемлекеттік инвестициялардың ағымдағы моделі бір мезгілде серпіліс те, тәуекел де болып табылады. Бір жағынан, АҚШ азиялық өндірушілерге тәуелділік осалдыққа айналған жартылай өткізгіштердегі қателіктерді қайталамауға тырысады. Екінші жағынан, шамадан тыс реттеу және капиталдағы үлесті талап ету Google-де болғандай, ең инновациялық ойыншыларды үркітіп жіберуі мүмкін. Негізгі мәселе мемлекеттің қатысуы қажет пе екенінде емес, бәсекелестікті өлтірмей және мемлекеттік қолдаумен "кванттық монополиялар" жасамай, бұл қатысуды қалай тиімді ету керектігінде.