Илон Маск тағы да ақпараттық кеңістікті дүр сілкіндіріп, Жер тұрғындарының 90%-ы Испанияға көшкісі келетінін мәлімдеді. Бұл мәлімдеме испандық Сеута анклавының шекарасындағы драмалық оқиғалар аясында айтылды, онда мыңдаған мигранттар елге өтуге үмітсіз әрекет жасады.
Сеутадағы дағдарыс: шекара құлады
Сеута — Солтүстік Африка жағалауындағы, Мароккомен шектесетін, шамамен 85 000 тұрғыны бар шағын испан қаласы. 2026 жылғы 30 шілде, бейсенбі күні шекараны мыңдаған адам кесіп өтті, олардың көпшілігі Тарахаль теңіз қабырғасын жүзіп айналып өтті. Нәтижесінде кемінде тоғыз адам қаза тапты.
Сеута шекарашылар кәсіподағын басқаратын Рашид Сбихи жағдайды «толық хаос» деп сипаттап, шекараның «іс жүзінде құлағанын» мәлімдеді. Қала басшысы Хуан Хесус Вивас Мадридке төтенше жағдай жариялап, әскер жіберуді сұрады, алайда Ішкі істер министрлігі бас тартты. Дегенмен, қалаға әскери және полиция күштері жіберілді. Испания мен Марокко адамдарды қайтаруды жеделдетуге келісті.
Премьер-министр Педро Санчес Испания барлық қажетті ресурстарды жұмылдыратынын мәлімдеді. Оның үкіметі қаңтарда жарты миллионға жуық заңсыз мигрантты заңдастырған болатын. «Испания үкіметі Сеутадағы жағдайға дереу жауап беруге толық көңіл бөлуде. Марокко билігімен және халықаралық ұйымдармен ынтымақтасып, қалыпты өмірге тезірек оралу үшін қажетті шараларды дайындап жатырмыз… Қазір шешім іздеу уақыты — жауапкершілікпен және бірлесіп», — деп жазды Санчес.
Маск жағдайға түсініктеме береді
Маск жоспарды сынға алды. Санчес оған: «Марс күте тұрады» деп жауап берді. Бұл қақтығыс Масктың Еуропадағы саясат туралы мәлімдемелерінің жалпы стиліне сай келеді.
Бизнесменнің пікірінше, жеңілдіктер әлемнің көптеген елдеріндегі өмір сүру жағдайынан тиімдірек болатын ел адамдарды магниттей тарта бастайды. Бір сәтте жүктеме бюджет үшін шыдамсыз болады. Сәуірде ол АҚШ туралы да осылай айтқан болатын: егер салық төлеушілердің ақшасын тарататын болса, онда американдықтар өмір сүру деңгейі бойынша Жер тұрғындарының 90%-ынан асып түседі. Демек, 90%-да АҚШ-қа баруға экономикалық ынталандыру болады.
2024 жылғы нұсқада аз сандар көрсетілген. Масктың айтуынша, АҚШ-қа Жер халқының 4%-ы тиесілі. Небәрі 1%-ға ығысу негізгі қызметтерді құлатады. Испания үшін ол 7 млрд адам деген санды атады. «Испанияның бүкіл бюджетін заңсыз мигранттар жояды. Математика қарапайым: егер ел мигранттарға тегін игіліктер берсе, бұл планета тұрғындарының 90%-ы — шамамен 7 млрд адам — Испанияға көшуіне ынталандыру болады!» — деді Маск.
Зерттеушілер басқаша ойлайды. Олардың пікірінше, тек төлемдер емес, жұмыс, қашықтық, тіл және шетелдегі туыстар шешуші рөл атқарады. Осы сәйкессіздікке байланысты алаңдатарлық жаңалықтар тез таралып, одан кем емес жылдам сынға ұшырайды.
Менің талдауым: Масктың мәлімдемелері — бұл экономикалық болжам емес, еуропалық әлеуметтік үлгіні әшкерелеуге бағытталған саяси манифест. Алайда көші-қон зерттеулерінің эмпирикалық деректері дәйекті түрде көрсетеді: Германия немесе Швеция сияқты мол жәрдемақылары бар елдерде де мигранттар ағындары ең алдымен жұмыс орындарының болуымен және әлеуметтік желілермен анықталады, трансферттердің мөлшерімен емес. Испания — ерекшелік емес, және оның бюджеттік проблемалары мигранттар ағынынан гөрі құрылымдық теңгерімсіздіктермен байланысты.