Жасанды интеллект бағдарламашыларды алмастыра ма деген сұрақ әлі де көпшіліктің көңілін толғандырып келеді. Бір жағынан, сала көшбасшыларының тыныштандыратын мәлімдемелерін естиміз, екінші жағынан, ЖИ енгізуге байланысты жұмыстан босатудың қорқынышты статистикасын көреміз. Шындық қайда, асыра сілтеу қайда екенін анықтап көрейік.

InfoWatch президенті және «Отечественный софт» қауымдастығының басшысы Наталья Касперская оптимистік көзқарасты ұстанады. Ол бағдарламашылардың жаппай қысқартылуы болмайтынына сенімді. Негізгі дәлел – адамды машинамен толық ауыстырудың экономикалық тиімсіздігі. Оның пікірінше, ЖИ мамандықтарды жоймайды, керісінше оларды өзгертеді. Бағдарламашылар қолмен код жазудан гөрі нейрондық желілерді басқаруға көбірек көңіл бөледі: тапсырмалар қояды, оларды кіші тапсырмаларға бөледі және нәтижені бақылайды. Оның айтуынша, мамандар ЖИ әсерінен «мутацияға» ұшырайды, бірақ жойылмайды.

Неліктен бағдарламашылар әзірге қауіпсіз?

Касперская әзірлеушілерге сұраныстың тұрақтылығын генеративті ЖИ-дің іргелі шектеулерімен байланыстырады. Басты мәселе – галлюцинациялар, яғни әдейі жалған нәтижелер беру. Нейрондық желі қателесуі мүмкін болғандықтан, оны адам бақылауы қажет. Технологияның айналасында басқару және сапаны бақылаумен айналысатын мамандар тобы қалыптасады. Бұл қысқарту емес, функцияларды қайта бөлу.

АҚШ статистикасы: дабыл қоңырауы

Алайда АҚШ еңбек нарығының деректері мүлдем басқа суретті көрсетеді. Challenger, Gray & Christmas консалтингтік компаниясының есептеуінше, 2026 жылдың мамыр айында ғана АҚШ-та ЖИ 38 579 адамның жұмыстан босатылуына себеп болды. Бұл 2023 жылы бақылау басталғаннан бергі ең жоғары айлық көрсеткіш. Айта кетерлігі, бұл сан бір айдағы барлық қысқартулардың 40% құрайды. 2026 жылдың басынан бері ЖИ-ге байланысты 87 714 адам жұмысынан айырылды, бұл 2025 жылдың толық көрсеткішінен (54 836) асып түседі.

Кезең / КөрсеткішАҚШ-та ЖИ-ге байланысты жұмыстан босату саны
2026 жыл, мамыр38 579
2025 жыл толығымен54 836
2026 жылдың басынан бері87 714

Қысым Big Tech-тен тысқары шықты. Қысқартуларды Standard Chartered және Coinbase сияқты финтех компаниялары мен банктер жариялайды. Әрі соққыға тек қарапайым қызметкерлер ғана емес, жоғары білікті мамандар да ұшырайды. Citadel хедж-қорының басшысы Кен Гриффин агенттік ЖИ-дің магистр және доктор дәрежесі бар жоғары білікті сарапшыларды алмастырып, бұрын апталар кететін жұмысты сағаттар ішінде орындайтынын мойындады.

Дегенмен, Касперскаяның тезисі Батыста да қолдау табады. Andreessen Horowitz-тен Дэвид Джордж және экономист Тайлер Коуэн сияқты сарапшылардың бір бөлігі мамандықтардың жақын арада жойылуы туралы әңгімелерді аңыз деп атайды. a16z зерттеулері ЖИ-дің жаппай жұмыс орындарын жоғалтуға әкелетініне дәлел таппайды: өзгерістер жеке тапсырмаларға шоғырланады, мамандықтарды толығымен қамтымайды.

Менің талдауым: Екі көзқарастың да өмір сүруге құқығы бар, бірақ олар бір процестің әртүрлі кезеңдерін көрсетеді. Касперская ұзақ мерзімді перспективада дұрыс – бағдарламашы мамандығы жойылмайды, бірақ танылмастай өзгереді. Алайда АҚШ статистикасы – бүгінгі күннің ащы шындығы. Біз «ауыстыруды» емес, «оңтайландыруды» байқап отырмыз: компаниялар орта буын менеджменті мен тар мамандарды жұмыстан шығарып, ЖИ-ді тиімді басқара алатындарды қалдырады. Еңбек нарығы поляризацияланады: не жоғары деңгейлі шешімдер архитекторлары, не нейрондық желі операторлары қалады. Ортасы жойылады.