Пәкістанда криптовалюталардың ислам құқығына (шариғатқа) сәйкестігі мәселесі қайтадан назар орталығына айналды. Пәкістанның виртуалды активтерді реттеу басқармасын (PVARA) басқаратын Билал бин Сақиб принципті маңызды мәлімдеме жасады: цифрлық активтерді біртекті бір класс ретінде қарастыруға болмайды. Әрбір токен немесе монета шариғат нормалары тұрғысынан жеке-жеке бағалануы тиіс.
Мұндай тәсіл исламдық қаржы туралы пікірталастарда жиі кездесетін жеңілдетілген түсіндірмелерден түбегейлі ерекшеленеді. Бұрын белгілі ислам ғалымы, муфти Тақи Османи қатаң ұстаным танытып, криптовалютамен, оның ішінде USDT стейблкоинімен сатып алуды рұқсат етілмейді деп жариялады. Оның дәлелі цифрлық валюталарды исламдық түсінікте мүлік (маль) деп танымауына негізделген еді. Муфти Османидің пәтуасы кең резонанс тудырды, бірақ қолда бар мәліметтерге сәйкес, сала өкілдерімен кездесуден кейін оны қайта қарау талқыланбаған.
Керісінше, PVARA ұстанымы неғұрлым нәзік реттеу үшін кеңістік ашады. Себебі, әртүрлі криптоактивтердің табиғаты түбегейлі ерекшеленеді. Мысалы, биткоин орталықсыздандырылған төлем жүйесі және құн сақтау құралы ретінде жұмыс істейді, ал USDT — фиаттық резервтермен қамтамасыз етілген орталықтандырылған стейблкоин. DeFi жобаларының токендері, NFT немесе utility-токендер мүлдем басқа экономикалық мәнге ие. Олардың барлығына бірыңғай шариғат стандартын қолдану — әдіснамалық тұрғыдан қате.
Менің талдауым: PVARA бастамасы — бұл жай ғана бюрократиялық әрекет емес, көп ғасырлық исламдық қаржы принциптерін XXI ғасыр шындығына бейімдеу әрекеті. Егер реттеуші цифрлық активтердің әрбір класы үшін нақты критерийлер әзірлей алса, бұл ислам елдерінде криптовалюталардың институционалдық қабылдануына жол ашады. Алайда негізгі сын-қатер сақталып отыр: беделді муфтилерді цифрлық мүлікті шариғат мағынасында «мүлік» деп санауға болатындығы туралы іргелі мәселені қайта қарауға көндіру. Бұл концептуалды дау шешілмейінше, кез келген жіктеулер тек теория болып қала береді.